PODTEMATY W ARTYKULE

tworzenie stron www

Tapety gratis

Armia hetycka była formacją, która po raz pierwszy w historii uzbroiła swoich żołnierzy w żelazo. Główną siłą armii był rydwan hetycki, który przez wiele lat zapewniał panowanie Hetytom w regionie. Także system sojuszy, jakim Hetyci opletli swoje państwo, dostarczał ich armii piechoty. Hetyci rozwinęli również system szpiegowski oraz logistykę, czynniki niezbędne do kontrolowania dużego państwa, otoczonego przez wrogów. Po raz pierwszy też zastosowali broń biologiczną w walce z wrogimi państwami.

Hetyci, najprawdopodobniej nazywający się pierwotnie Nesejczykami, początkowo stanowili półkoczownicze plemiona indoeuropejskie, które zajmowały się również rolnictwem. Zamieszkiwały tereny na północ od Morza Czarnego. Być może około roku 2500 rozpoczęli wędrówkę w kierunku dzisiejszej Turcji. Około roku 1800 Nesejczycy pojawili się w Anatolii, gdzie założyli szereg autonomicznych miast – państw, podbijając miejscową ludność Chatti, od której ostatecznie przyjęli swą nazwę. Wpływ miejscowej ludności na najeźdźców był na tyle duży, że Indoeuropejczycy przejęli także nazwy i tytulatury miejscowe. Według hetyckiej tradycji Hetyci zostali zjednoczeni przez księcia Labarnasza I w XVIII lub XVII wieku (okres starego państwa). Państwo hetyckie stanowiło monarchię patriarchalną, w której król rozdzielał urzędy wśród swoich krewniaków. Z biegiem czasu i podboju kolejnych terenów, funkcje państwowe sprawować zaczęły również niespokrewnieni z władcą osoby, których do wierności mapa panstwa hetytow zobowiązywała przysięga. W państwie, poza nielicznymi okresami, główną siłę stanowiła arystokracja wojskowa, z którą władcy zawierali specjalne umowy pozwalające zachować im znaczny wpływ na sprawy państwowe. System ten zapożyczono od Hurytów. Potęgę Hetytów, po upadku Starego Państwa (z bliżej nieznanych przyczyn), odnowił Szubbiluliuma I (1380 – 1346), który najpierw wzmocnił władzę królewską, a nastepnie rozpoczął walkę z ówczesną potęgą bliskoazjatycką – Mitanii, o przewodnictwo na Bliskim Wschodzie. Zawarł szereg sojuszy z konkurentami Mitanii, państwem Hurii (Armenia) i państewkami syryjskimi. Dzięki temu po zmiennych walkach, uzależnił Mitanii od państwa hetyckiego oraz podbił północną Syrię wraz z Damaszkiem, osadzając na tym terenie Hetytów. Następcy Szubbilulima zmuszeni byli walczyć zaciekle o utrzymanie dominującej pozycji Hetytów w ówczesnym świecie. Szczególnie trudnym konkurentem okazał sie Egipt, którego władca Ramzes II (1291 – 1224) podjął się planu uzależnienia bogatych miast syryjskich od Egiptu. Coraz mocniejsza była również pozycja Asyrii, która zaczęła wyrastać na pierwszą potęgę azjatycką.

Jednym z głównych czynników warunkujących powstanie i rozwój hetyckiej potęgi było użycie żelaznej broni, której technologia nie była znana w ówczenym świecie. W pewnym okresie żelazo stało się kilkukrotnie droższe niż złoto. Żyjąc w krainie obfitej w żelazo, Hetyci nauczyli się około 1500 roku wyobywać żelazo z rudy, wykorzystując tę cenną umiejętność do tworzenia narzędzi i broni. Podgrzewając rudę żelaza i usuwając z niej zanieczyszczenia, zanurzano w zimnej wodzie, a następnie kuto. Pozwalało to stworzyć twardszą i ostrzejszą nawet niż dotychczasowa z brązu i miedzi, broń. W produkcji żelaza pewną rolę odgrywały i względy religijne. Hetyci wierzyli, że rudy żelaza były darem bogów, które pojawiły się na ziemi w spadających meteorytach. Z tego względu chroniono tajemnicę wytopu, odmawiając jej ujawnienia, czy sprzedaży rudy obcym państwom, zasłaniając się względami religijnymi.

Armia hetycka, podobnie jak jej śmiertelny wróg Mitannii, pierwotnie zbudowana była wokół korpusów wojennych rydwanów, które wspierane były przez oddziały piechoty. Na czele armii stał władca, który nosił tytuł Wielkiego Króla. W imieniu króla kampanie najczęściej przeprowadzali mianowani przez niego dowódcy. O wyborze tym bardzo często przesądzały znaki i omeny, co powodowało, że brak było stałej generalicji, a wodzów najczęściej zmieniano po jednej kampanii wojennej. Kampanie wojenne Hetyci przygotowywali ze szczególną dokładnością. Dobrze rozwinięta siatka szpiegowska dostarczała istotnych informacji o siłach wroga i terenie, na którym prowadzone były działania wojenne. Odpowiednie wybranie terenu decydowało bowiem, czy armia mogła użyć swej głównej broni – rydwanów. Najprawdopodobniej Hetyci zastosowali też po raz pierwszy w historii, swoisty rodzaj broni biologicznej. Transportowano na tereny wroga zarażone zwierzęta oraz chore na ospę, tyfus czy choroby weneryczne kobiety, celem szerzenia zarazy wśród przeciwników.

Główna armia hetycka stacjonowała w stolicy, Hattuszy. W czasach pokoju wykorzystywano armię jako siłę policyjną oraz do wykonywania robót publicznych i parad z okazji świąt religijnych czy państwowych. Siłą Hetytów był system sojuszy, którym opletli swoje państwo. Podbite ludy z reguły nie traciły całkowicie niezależności. W traktatach zobowiązane były do daniny, zakazu prowadzenia polityki zagranicznej i dostarczania oddziałów wojska, najczęściej piechoty. Oddziały wasali stanowiły blisko połowę sił militarnych państwa. Pozostałą część państwa podzielono na prowincję, w których stacjonowały oddziały hetyckie pod dowództwem gubernatora, znajdującego się pod ścisłą kontrolą króla. Wszystkie przemieszczenia wojsk w prowincjach kontrolował władca. Dalszemu wzmocnieniu kontroli armii przez władcę sprzyjał specyficzny rodzaj przysięgi składany przez przesądnych żołnierzy. Przynosili oni ze sobą stroje kobiece i zobowiązywali się do całkowitej wierności względem władcy i rodziny królewskiej. W przypadku złamania przysięgi, żołnierze na wieki mieli stać sie kobietami i zawsze chodzić w przyniesionej na przysiegę sukni. Nie jest przypadkiem, że bunty armii były bardzo rzadkie, w porównaniu z innymi państwami. Prawowitym królom z kolei bardziej zagrażały spiski pałacowe arystokratów i ambitnych krewniaków oraz bunty podbitej ludności. Akcje te były podsycane przez wrogów zewnętrznych, głównie Mitannii i Egipt.

Główną siłą hetyckiej armii były dwukonne rydwany wojenne. Zostały wprowadzone około 1600 roku, najprawdopodobniej od Hurytów. Wojownicy walczący na rydwanach stanowili, podobnie jak w Mitannii czy w niektórych innych państwach azjatyckich, elitę armii. Początkowo załoga liczyła dwie osoby, jeźdźca i wojownika. Obydwaj chronieni byli łuskową zbroją i żelaznym hełmem. Wojownik miał różnoraką broń do dyspozycji – dzidę (jako podstawową broń), oszczep, miecz i łuk. Taktyka walki polegała na zmasowanym ataku frontalnym na wroga. Atutem rydwanów w bezpośrednim ataku była ich ciężkość, a w przypadku równości terenu – szybkość. Czynniki te pozwalały rozbić szeregi piechoty. W razie potrzeby ataki były ponawiane przez kolejne fale rydwanów. Ważną rolę w skuteczności korpusów rydwanów spełniały specjalnie wyhodowne i niezwykle silne konie nesejskie. Ściśle z rydwanami współpracowali tak zwani biegacze, którzy pełnili rolę średniowiecznych giermków, walczących na rydwanach swoich panów. Mogli być uzbrojeni lub też nie. Ich zadaniem było przede wszystkim usunąć zniszczone lub uszkodzone wozy z pola walki, celem uczynienia miejsca dla kolejnych fal rydwanów. Według niektórych opinii rydwany tego okresu były dość ciężkie i trudne do manewrowania. Znaczące zmiany zostały wprowadzone w okresie Nowego Państwa Hetyckiego (1430 – 1200). Hetyci rywalizując z syryjskimi rydwanami, wprowadzili lżejsze wozy, obsługiwane przez jeźdźca i łucznika. Dodatkowo około 900 roku skonstruowano trzy lub czterokonne rydwany z załogą trzech (dodatkowo tarczownik) lub czterech osób (dodatkowo tarczownik i włócznik). Według niektórych teorii trzykonne rydwany dotarły nawet do Chin, gdzie zapożyczono sztukę walki z zachodniej Azji. Aby uczynić armię bardziej mobilną i gotową do działania w stanie niezmęczenia, Hetyci dobrze rozwinęli transport. Ich wozy bojowe nie były zaprojektowane, aby pokonywać dalekie dystanse, ale do czysto wojskowych zadań. Rydwany nie mogły więc, bez uszkodzenia lub nawet zniszczenia, pokonywać setek kilometrów na różnym, często niedogodnym terenie. Również konie bojowe męczyły się niepotrzebnie w czasie długich kampanii, co mogło mieć zły wpływ na siłę armii w czasie samej bitwy. Z tego powodu rydwany były rozkładane na części i transportowane przez specjalnie do tego służące wozy zaprzężone w osły lub woły. Podobnie przewożono części zapasowe. W celu ułatwienia transportu i przemieszczania się wojsk, Hetyci rozpoczęli rozbudowę dróg na szeroką skalę. Według źródeł staroegipskich Hetyci posiłkowali się również kawalerią. Nie były to jednak znaczące siły i służyły raczej do rekonensansu i przekazywania rozkazów, niż do samej walki.

Piechota w armii hetyckiej stanowiła drugorzędną siłę. W czasie bitwy piechurzy atakowali wroga po szarżach rydwanów, których zadaniem było osłabić lub rozbić linie przeciwnika. Rola piechoty wzrastała wtedy, gdy walki toczyły się na terenach górskich, stanowiących naturalną przeszkodę dla rydwanów. Oddziały te niezbędne były również do zdobywania warownych punktów. Ten rodzaj wojska dostarczany był głównie przez sojuszników i wasali państwa hetyckiego. Piechota rektrutowała się także z niezamożnych, wolnych Hetytów, którym władca nadawał (tylko na okres życia) ziemię, wraz z obowiązkiem służby wojskowej. Nie sposób powiedzieć, czy wolni Hetyci byli zawodowymi żołnierzami czy tylko milicją. W rzadkich przypadkach władcy najmowali najemników. Oddziały piechoty uzbrojone były w topory, krótkie miecze, włócznie, dzidy i łuki. Ponad 90 procent stanowiły oddziały uzbrojone w długie dzidy, które były podstawową bronią piechurów. Żołnierze nosili długie suknie, i najprawdopodobniej wzorem oficerów, szpicowate hełmy.

Upadek państwa nastąpił ok. 1200 roku wraz z naporem tzw. Ludów Morza. Niektórzy Hetyci zdołali wycofać się do północnej Syrii, gdzie założyli kilka państw – miast. Ostateczny kres Hetytom położył podbój tych organizmów państwowych przez Asyrię w 710 roku.